Hugmyndafræðigrundvöllur Kvennaframboðs samþykktur 1982

Strax í upphafi var lögð mikil áhersla á að hreyfingin byggði á sterkum hugmyndafræðilegum grundvelli sem konur gætu verið sammála um. Konur, í Sumarhópi Kvennaframboðs, sem höfðu verið í Rauðsokkahreyfingunni voru hugmyndafræðilega hallar undir marxískan femínisma. Fljótlega kom í ljós að vilji fyrir breyttum áherslum og nýjum leiðum.

Í hópnum voru konur sem höfðu kynnst kenningu um menningarfemínisma sem norrænu fræðikonurnar Elin Wägner og Berit Ås höfðu dustað rykið af. Kenningin grundvallast á því að konur eigi sérstakan sameiginlegan reynsluheim á grundvelli kynferðis og hann sé sameiginlegur öllum konum. Hann ráðist af uppeldi, rótgrónum hlutverkum og vinnu kvenna á heimilinu og helgist af því að konur ali af sér börnin, fæði þau og klæði og sjái um umönnunarstörfin á heimilum. Þessi menning eigi sér aldagamlar rætur, arfur sem borist hefur frá kynslóð til kynslóðar og hafi mótað sjálfsmynd kvenna.

Þessar hugmyndir kveiktu í konum meðal annars vegna þess að kvennamenningarnálgunin var andstæð þeirri píslarvættismynd sem oft var dregin upp af konum og stöðu þeirra. Með því að vekja athygli á reynslu kvenna og hinu jákvæða í lífi þeirra var verið að styrkja sjálfsmyndina og undirstrika mikilvægi framlags kvenna til samfélagsins. Hugtökin „kvennamenning“ eða „reynsluheimur kvenna“ ruddu farveg fyrir sjónarmið umhyggju og fjölskylduábyrgðar inn í stjórnmálin.

Kvennamenning gerði ráð fyrir að konur samsömuðu sig með öðrum konum óháð stétt og uppruna. Andstætt hinum marxísk femínisma sem hélt á lofti slagorðunum: „Engin stéttabarátta án kvennabaráttu. Engin kvennabarátta án stéttabaráttu.“

Flestar sem tóku þátt í umræðunni voru marxískir femínistar og það reyndist því sumum tilfinningalega erfitt og flókið að hverfa frá henni. Sú niðurstaða Sumarhópsins að hafna marxisma og móta hugmyndafræði sem byggir á menningarfemínisma varð til þess að félagar í Fylkingunni og Alþýðubandalaginu innan Sumarhópsins snéru aftur til flokka sinna og höfnuðu framboði kvenna.

Eftir að Sumarhópurinn hafði boðað til fundar um framboð kvenna á Hótel Borg og Kvennaframboð var stofnað var boðað til opinnar ráðstefnu í janúar um grundvöll framboðsins. Skipað var í hópa þar sem ræddar voru fjórar spurningar; Hvers vegna kvennaframboð, hver er tilgangur kvennaframboðs, hvað eiga samtökin að heita og hver er afstaðan til þátttöku karla?

Að fundi loknum var Helga Kress, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir og Helga Jóhannsdóttir kosnar í samræmingarefnd til að vinna úr niðurstöðum hópanna og leggja fram drög að hugmyndafræðigrundvelli. Drögin voru samþykkt með litlum breytingum.

Langlífi framboðanna má tvímælalaust skýra með mikilli samstöðu og umræðu um hugmyndafræðigrundvöllinn sem stefna í einstökum málaflokkum byggði síðan á.

(Texti Kristín Jónsdóttir byggður á bók hennar: „Hlustaðu á þína innri rödd.“ Kvennaframboð í Reykjavík og  Kvennalisti 1982-1987.)

 

Skjöl (PDF)